Jaren '60

Het allereerste begin

Begin jaren 60 was Coen Lammerts gymnastiekleraar aan de Wethouder Oudheusdenschool, een openbare ULO (de voorloper van het huidige VMBO) aan de Leeghwaterstraat in Hoofddorp. De Oudheusden ULO fuseerde in die jaren met een wat elitairder, maar groter lyceum uit Badhoevedorp en na enkele omzwervingen kwamen de scholen uiteindelijk alle tesamen in het huidige Haarlemmermeerlyceum.

Niettemin, in die jaren 60 was de Oudheusdenschool met 135 leerlingen geen grote school, maar het had voor die tijd wel iets unieks: een basketbalveld op het schoolplein. Buiten het reguliere gymnastiek-onderwijs, wilde Coen ook andere sporten aan zijn leerlingen doorgeven, zoals honkbal, softbal en vooral: basketbal. In zijn tijd als student werd hij al eens door G(ymnastiek)V(ereniging) Lijnden gevraagd om een basketbal-afdeling op te starten. Deze basketbal-afdeling, en het geven van trainingen, werd na twee jaar overgenomen door een ander icoon van onze vereniging, Simon van der Hoek, die in die tijd bij Fokker werkte. Nadat Coen naar Hoofddorp verhuisde en zich o.a. met het basketballen binnen ETO bemoeide (hierover later meer), nam Simon de taken bij GV Lijnden van Coen over en toen Simon na een paar jaar ook naar Hoofddorp verhuisde, was het weer Simon die, naast trainer, ook coach van de heren en later coach van de dames werd, maar zich na verloop van tijd volledig op het minibasketball stortte en in dat opzicht als een ware pioneer kan worden gezien.

Naar buiten!
Na zijn studententijd en als leraar op de Oudheusdenschool wilde Coen het basketballen én het honkballen nu ook op 'zijn' school gaan geven aan z'n leerlingen. Zonder materiaal daarvoor, was dat echter onmogelijk en hij maakte daarom zijn opwachting bij de Gemeente Haarlemmermeer, een gang die hij later nog vele malen zou maken. Hij diende een aanvraag in voor basketballen en softbal-materiaal en deze aanvraag werd gehonoreerd; zijn leerlingen konden vanaf nu ook de zaal uit en buiten gaan sporten. Dat buiten sporten deed hij zélf trouwens ook al jarenlang, als voetballer in het eerste elftal van VV ETO, Voetbal Vereniging Eerlijk Ter Overwinning.

Zijn basketbal-, softbal- en honkbal-lessen sloegen onmiddellijk aan bij zijn leerlingen. Door zijn pedagogische achtergrond was Coen als geen ander in staat dingen in gang te zetten, mensen te motiveren en zaken onder de aandacht te brengen en als voetballer van het eerste elftal stond hij tesamen met zijn ploeggenoten in hoog aanzien binnen VV ETO.

In die jaren 60 kwamen dus steeds meer leerlingen in aanraking met basketbal en honkbal. Dat was voor een groot deel te danken aan de moderne wijze van lesgeven van Coen en zijn collega's: naast de reguliere lessen in lichamelijke opvoeding werd in de winter basketbal gegeven en zodra het weer het toeliet, ging men buiten honkballen en handballen. Ehm... buiten handballen? Inderdaad: in die tijd werd er nog op het voetbalveld gehandbald met 11 spelers/speelsters aan elke kant en mét voetbaldoelen... Hoe dan ook, deze wijze van lesgeven met al die extra sporten, leidde er natuurlijk óók toe, dat zich steeds meer talentvolle sporters aandienden.

Het eerste succes
Dat Coen's aanpak succes had, bleek al na drie jaar: tijdens het 20ste Scholenbasketbaltoernooi in de Kennemersporthal wist hij met de Oudheusdenschool voor een sensatie te zorgen door het zwaar favoriete Mendel College uit Haarlem met minimale cijfers te verslaan. Via ongehoord hoge overwinningen op de Louise de Colignyschool (34-2!), het Marnix Lyceum-2 (41-8) en het Mendel College-2 (25-5) plaatste Coen's team zich 'geniepig' voor het eindtoernooi in de Kennemersporthal. Daar moest men echter wél flink aan de bak, maar via overwinningen op het Triniteits Lyceum (16-13) en het Marnix Lyceum (26-13) werd ten slotte de finale bereikt tegen het onverslaanbaar geachte Mendel College. De Oudheusdenaren, zonder grote troef Victor Odegard, wisten voor het oog van maar liefst 1800 toeschouwers via een score door Sjaak Koole in de laatste minuut de winst veilig te stellen: 30-29. Het was daarmee voor de eerste keer in de geschiedenis van het Scholenbasketbal-toernooi, dat de overwinning naar een ploeg buiten Haarlem ging.

Van VV naar SV
Een absolute doorbraak voor het basketballen in onze regio werd door Coen halverwege de jaren 60 gerealiseerd, toen hij één en één optelde en -zoals wel vaker gebeurt- bij twéé uitkwam: hij had talentvolle basketballers en honkballers, hij wilde deze sporten een formele plek geven en deze talenten niet verloren laten gaan en hij keek daarbij met een schuin oog naar VV ETO. De oplossing lag derhalve voor de hand: maak van de VV ETO een SV, een Sport Vereniging, en breng daar het basketballen en het honkballen in onder. Daarnaast was er nóg een overweging voor Coen om deze sporten in een SV onder te brengen. De gemeente Hoofddorp had hem namelijk verzekerd, dat Hoofddorp als groeikern zou stoppen bij 30.000 inwoners. Deze vroede vaderen, die we tegenwoordig bepaald niet om hun vooruitziendheid zullen herinneren, hadden geen idee dat het gedachte aantal van 30.000 inwoners ruim 40 jaar later verdrievoudigd zou zijn. Niettemin, die 30.000 inwoners waren precies het aantal waarvan Coen cs. dachten, dat het 't meest efficiënte aantal was om nog een sportvereniging in onder te kunnen brengen. Er werd een plan opgesteld met een sterke organisatie, een eigen clubblad, een eigen clubgebouw, een sportkeuring, een gemeenschappelijke taakverdeling en een eigen beleid.

Goedkeuring
Tijdens een ledenvergadering van VV ETO legde Coen zijn plan voor aan de leden én bestuurders, daarbij gesteund door het voltallige eerste elftal van de club. In dit elftal waren veel spelers die een meer dan normale interesse hadden voor andere sporten, zoals basketbal en honkbal en ondanks dat het niet met zoveel woorden werd gezegd, zagen de notabelen van VV ETO ook wel in, dat het tegenhouden van dit voorstel weleens zou kunnen leiden tot verlies van leden en wellicht nog erger: verlies van eerste elftalleden.

Een ander argument van Coen en de andere spelers, was dat de VV ETO zich in een eerder stadium al ontfermd had over een talentvol, maar klein dames- en heren-handbalteam, Samen Een, dat door ondermeer haar geringe omvang nauwelijks bestaansrecht had en zich al enige tijd onder de vleugels van de VV mocht ontplooien. De stille gedachte was dan ook, dat móchten de handbaldames het uiteindelijk onverhoopt tóch niet redden binnen de VV, zij wellicht zouden kunnen overstappen naar het basketballen, een relatief makkelijke stap vanwege de vele overeenkomsten tussen beide sporten. In het dames-handbalteam liep destijds overigens een aalvlugge speelster rond: een meisje met de naam Ineke Blijleven...

Zowel de leden als het bestuur gingen uiteindelijk schoorvoetend akkoord, onder voorbehoud dat dit voorlopig voor de periode van één jaar zou zijn; eerst wilde men "de ontwikkelingen nader bezien", maar het was al snel duidelijk dat die ontwikkelingen niet meer tegen te houden waren. Hoofddorp was klaar voor basketbal en op 1 juli 1966 werd de VV een Sport Vereniging met voetbal, basketbal, honkbal en handbal als afdelingen; het eerste jaar van georganiseerd basketballen in Hoofddorp was hiermee begonnen. Ruim 'n jaar later, op 17 juli 1967 bestond ETO zelf trouwens ook al weer 40 jaar.

Illustere namen
Onder leiding van Coen Lammerts werd elke woensdagavond op het schoolplein van de openbare Oudheusden ULO al geruime tijd fanatiek getraind door een groep van acht spelers die voor het grootste deel bestond uit dezelfde spelers als die van de honkbal-afdeling. Al snel boekten de ETO-basketballers hun eerste succesje; in een oefenwedstrijd tegen Lijnden werd een kleine overwinning, 36-32, geboekt. In de kranten van die tijd werd overigens al redelijk veel aandacht besteed aan dit nieuwe initiatief. Het was in die tijd beslist 'not done' om spelers, laat staan autoriteiten, bij hun voornamen te noemen en dus meldde de Hoofddorpsche Courant in de zomer van 1966, dat de basketbal-afdeling onder leiding van trainer/coach C. Lammerts zich op het eerste seizoen voorbereidde, terwijl de heer J. H. Barends het organisatorische en administratieve gedeelte voor zijn rekening zou nemen.

In die beginjaren van ETO bestond het team uit illustere namen als Ko Alewijn, Wim Overbeeke, Theo de Cock, Chris Kramer, Boudewijn Maat, Leo van de Riet, Ron van Dijk, Kees Linthout, Leo Overbeek, Gerard Stoel, Sierd Zwaan, Kees Emmelkamp, Jan Keilman, Frans van de Kerkhoff, Ton Mayenburg, Albert Meier, Bert Lagerwey, Leen Speelman, Arie Kauffman, Ton Blok en natuurlijk Coen Lammerts zélf. De eerste damesteams bestonden destijds uit ondermeer de zusjes Barendregt, Carolien van Leeuwen, Dinie Heinen, Wil Gorthuis, Alie Emmelkamp, Ida Stroosnijder, Ans Ruygrok, Greet Koene en natuurlijk Annie Lammerts en Ineke Blijleven.

Het Krelagehuis
De eerste twee jaar in het bestaan van de basketbaltak van SV ETO, speelden de basketballers hun wedstrijden in de grote zaal van het Krelagehuis aan de Leidsevaart in Haarlem, toen eigendom van de Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur. Het Krelagehuis was eigenlijk -zélfs voor die tijd- ontoereikend voor het bedrijven van (top)sport.

Vele sportclubs, zoals Duinwijck (badminton) en Rapidity (tafeltennis), maar ook toen al de Castricumse Sea Devils, speelden hun wedstrijden in dit -helemaal in onze hedendaagse ogen- povere, Haarlemse onderkomen, waar in de jaren vijftig nog een badmintonspeler tijdens de Nationale Badmintonkampioenschappen door de vloer zakte en waar sporters zich na afloop niet konden douchen, maar zich aan een wastafeltje moesten opfrissen.

Toch had het Krelagehuis wel degelijk een naam in basketballend Nederland. Vergeet niet dat er in 1963 in héél Nederland slechts 51 geschikte lokaties bestonden die min of meer als sportlokatie konden worden aangemerkt, waarvan er slechts 19 als een sporthal waren gebouwd zoals wij die nu ongeveer kennen en dan waren deze 'échte' sporthallen alleen nog maar in de grotere steden te vinden: Amsterdam had de Apollohal en later ook de RAI, Den Haag de Houtrusthallen, Rotterdam het Eporium, Groningen de Korenbeurs en Haarlem, inderdaad, het Krelagehuis. Het karige onderkomen was voor nieuwkomer ETO echter geen enkel beletsel om meteen, in het eerste seizoen (1966-1967) kampioen te worden van de Tweede Klasse A van de Haarlemse Basketball Bond!

De Kennemersporthal
Na twee jaar trokken de basketballers van ETO weg uit het Krelagehuis en gingen, tesamen met alle andere basketbalclubs uit het district, spelen in de Kennemersporthal, die op 21 januari 1967 was geopend. Op vier velden werd er elk weekend door alle clubs tegen elkaar gespeeld; uit- en thuiswedstrijden zoals we die nu kennen, bestonden gewoonweg niet. In een tijd dat het hebben van een auto helemaal niet zo gewoon was als dat vandaag de dag is, was het regelen van het vervoer van alle teams vanuit Hoofddorp naar Haarlem lang niet altijd even gemakkelijk. Hiertoe werd door het bestuur van de basketbal-tak een grote bus van de firma Maarssen en Kroon gehuurd en konden alle leden tegen betaling van 1 gulden mee naar Haarlem. Nadeel was echter wél, dat dit soort dagen erg lang duurden, want je moest op het team wachten dat het laatst speelde, alvorens weer terug naar Hoofddorp te kunnen. Het credo was toen dus écht: samen uit, samen thuis! De Kennemersporthal zat dus elk weekend tjokvol sporters, die toekeken terwijl ze allang uitgebasketbald waren en het was dan ook niet vreemd dat na enkele jaren vooral de clubs buiten Haarlem naarstig op zoek gingen naar een sportlokatie dichter bij huis. Zo vertrokken clubs als Akrides en Exercitia begin jaren 70 al snel weer weg uit Haarlem om in IJmuiden een eigen hal (sporthal "Zeewijk") te betrekken.

Vergeten namen
In de eerste jaren van het Hoofddorpse basketballen werd, zoals eerder aangegeven, al gespeeld tegen oude bekenden als Akrides en de Sea Devils maar ook tegen nog steeds bekende ploegen als Exercitia, Typhoons, Onze Gezellen, de Lions, (Torline-) Mosquitos, HOC, de Antilopen, Zeemacht, Noordkop, Lisse, Epibratos, Racing Beverwijk, Windmills, DIOS en Herly. Daarnaast werd in die jaren ook tegen een lange lijst vergeten teams gespeeld met soms saaie en soms fraaie namen; lees maar even mee: de Spetters (!), Frisol, APGS, Exfla's, White Stars, GVVA, DED, Flash, Cangaroes, Hawks, Flamingo's, Cardinals, Wolves, HAV, Anoeta, Zodiac, Taveno en SDO.